Moreel en ethisch gedrag vast agendapunt maken

5 oktober 2018

“Wat je doet in je privétijd moet en zal meer en meer samenvallen met de waardigheid en verantwoordelijkheid in de onderneming waarin je opereert.” Aldus Esma Choho naar aanleiding van het Strauss-Kahn-schandaal. Choho, executive coach, consultant en publicist in een ingezonden brief in Het Financieele Dagblad: “Bestuurders als Strauss-Kahn bekleden een functie met grote verantwoordelijkheid, waarin geld, macht en aanzien een grote rol spelen en die veel verleidingen met zich meebrengt. Daarbij hoort gestructureerde aandacht voor moreel en ethisch besef. Moreel en ethisch gedrag moeten een vast agendapunt worden op de werkvloer en in de boardroom. De IMF-seksaffaire had voorkomen kunnen worden als Strauss-Kahn was aangesproken op zijn rokkenjagersgedrag.”

Normaal doen: moraal en ethiek

Een van de oorzaken van deze verschillen is, dat mensen niet alle waarden even belangrijk vinden. Dit wordt bepaald door de rangorde van waarden die de mensen hebben. Deze rangorde wordt beïnvloed door omstandigheden als leeftijd, opvoeding, economische omstandigheden en fysieke conditie.

Jong geleerd oud gedaan

Jonge kinderen krijgen het besef van goed en kwaad meestal van volwassenen. In de eerste plaats van hun ouders/opvoeders, maar later ook van begeleiders in de crèche en onderwijzers op de basisschool of van vrienden en kennissen.
Een jong kind leert van anderen wat rechtvaardig is, wat verantwoordelijkheid dragen is en waarom je bepaalde dingen beter niet kunt doen. Ze leren dit door beloningen en straf na hun daden.

Naar mate het kind ouder wordt, gaat het ook zelf nadenken over wat goed en kwaad is. Er worden steeds meer waaromvragen gesteld en over bepaalde regels willen kinderen meepraten. Dit is de eerste stap van het internaliseren van normen en waarden. Het kind ontwikkelt een moraal besef/gewetensvorming. In deze fase vindt ook de socialisering plaats.

De moraal van de groep

Vanaf het elfde/twaalfde levensjaar wordt het gedrag van een kind steeds meer beïnvloed door leeftijdgenoten. Ze willen steeds onafhankelijker zijn tegenover ouders en volwassenen. Jongeren willen vrijheid hebben en hun eigen leven leiden.
Met uitspraken als ‘iedereen mag het’ of ‘iedereen doet het’ proberen jongeren hun gedrag en hun manier van leven als normaal te laten beschouwen. Het lijkt soms dat het niet zo belangrijk is wat iemand zelf denkt of vindt, maar vooral om wat anderen belangrijk vinden. Jongeren willen graag ergens bij horen. De invloed van de groep is soms sterker dan de ‘eigen’ normen en waarden.
In de adolescentieperiode worden jongeren zich bewust van de belangen, waarden en normen, die in de samenleving een rol spelen. Naast de aandacht die ze voor zichzelf hebben, leren ze op weg naar volwassenheid, als het goed is, ook rekening te houden met anderen.

Volwassen en zelfstandig

Je ‘volwassen’ gedragen betekent dat je zelf verantwoordelijk bent voor je gedrag, je standpunten en je keuzes. Als kenmerken van volwassen gedrag kunnen we noemen:

  • Respecteren dat er in een land wetten en regels zijn, die in een samenleving orde garanderen. Volwassen mensen zien daarom in dat er naast rechten ook plichten zijn.
  • Respecteren dat elk mens rechten heeft. Als volwassene accepteer je dat er een overheid is die deze rechten beschermt, ook al gaat het soms tegen je eigen belangen in.

Moraal in de samenleving

De opvoeding en training is een noodzakelijke voorwaarde voor een leefbare samenleving. Maar bij hen die we ‘volwassen’ noemen, houdt morele of ethische ontwikkeling niet op. Een mens moet in de hedendaagse samenleving zichzelf blijven oefenen in moreel handelen. Je hebt dus elke dag met ethiek te maken.
De invloed van de informatie- en communicatiemedia op ons morele kiezen en handelen is moeilijk te meten, maar die is er ongetwijfeld. Die morele beïnvloeding kan zich ook op andere manieren voordoen. Bepaalde computerspelletjes maken allerlei soorten ‘virtueel’ geweld tot tijdverdrijf en ontspanning. Welke invloed dit heeft op mensen en wat de gevolgen zijn voor hun morele handelen en keuzes, is niet precies bekend, maar dat het effect heeft op ons handelen is wel zeker. Hier spelen reclamemakers heel bewust op in. Zij doen doelbewuste pogingen om ons gedrag te beïnvloeden, zodat we bijvoorbeeld iets kopen.

Bron: Infonu.nl