Is pensioen verplicht?

29 september 2018

In de afgelopen twee decennia is er behoorlijk wat veranderd in de maatschappelijke omgeving van de Nederlanders. Het werken bij één en dezelfde werkgever voor 30 jaar of langer komt nagenoeg niet meer voor, mensen scheiden vaker, kiezen in groeiende mate bewust voor geen kinderen en de arbeidscontracten starten doorgaans voor bepaalde tijd.

Ook op het gebied ven pensioen heeft dit langzamerhand zijn effect. Ik schrijf bewust langzamerhand, aangezien pensioen traag is. Er zit een enorme wetgeving aan vast en die dient met name voor de bescherming van de werknemer en dus de pensioengerechtigde.

Mede ingegeven door de kredietcrisis, maar zeker ook door de gewijzigde maatschappelijke en sociale omstandigheden, maakt de Pensioenwetgeving ook een transitie door. De vraag die wij in de praktijk veelvuldig tegenkomen betreft de mogelijkheid om zelf pensioen op te kunnen bouwen. Binnen de meeste bedrijfstakken is het pensioen verplicht en heb je als werknemer weinig tot geen keuzemogelijkheden. In hoeverre is pensioen verplicht? Om antwoord te kunnen geven op deze vraag zal ik hieronder iets dieper ingaan op de materie.

Antwoorden op al je vragen? Klik hier!

Gemoedsbezwaarde

Een gemoedsbezwaarde is een persoon die op grond van zijn of haar religieuze overtuiging geen verzekeringen wenst af te sluiten. Met betrekking tot pensioen heeft dat als gevolg dat deze mensen geen aansluiting wensen voor AOW, ANW, WIA en ook het pensioenfonds / -uitvoerder.

Dat geldt vervolgens dan ook voor de andere sociale wetgeving ( WW, ZorgverzekeringsWet etc.). De overheid in Nederland heeft hiermee rekening gehouden. Als gemoedsbezwaarde dien je bij het UWV een verklaring in te dienen en daar beoordeeld men deze aanvraag. 

Als je hiervoor de erkenning ontvangt hoef je ook geen premies hiervoor te betalen. Daarmee ben je niet per definitie goedkoper uit. In plaats van de verzekerde variant, dient de gemoedsbezwaarde een premie te betalen voor een spaarvariant op een speciaal geopende spaarrekening met een rentevergoeding. Tegen de pensioengerechtigde leeftijd wordt dit in termijnen uitbetaald, totdat de pot leeg is.

Kort gezegd: “Bij een verplicht gestelde bedrijfstak is pensioen verplicht”.

Geen verplicht bedrijfstakpensioenfonds

Is pensioen verplicht als er geen sprake is van een verplichtstelling?

In principe is dat NIET het geval, dat wil zeggen dat de betreffende werkgever dan niet daartoe verplicht is. Heeft de werkgever door een pensioenconsultant laten uitzoeken dat er geen verplichtstelling is, dan kan deze werkgever wel beslissen om een regeling aan te gaan bieden.

is pensioen verplicht
Vaak zien wij dat werkgevers dan toch graag willen dat hun medewerkers toegang krijgen tot diverse voorzieningen op pensioengebied. Zo gaat het vaak niet alleen om een deel opbouw voor de oudedagsvoorziening, maar ook vanuit de verzorgingsgedachte een dekking in geval van overlijden of arbeidsongeschiktheid.

Is pensioen verplicht als de werkgever een eigen pensioenvoorziening aanbiedt? Dit is een heel interessante vraag. Het antwoord hierop luidt in beginsel nee namelijk. De Nederlandse Wet biedt – in dit specifieke geval – ruimte voor de werknemer om af te zien van pensioen.

Hiervoor zag je voornamelijk in het verleden vaak dat er een zogenaamde afstandsverklaring of zelfs afstandsovereenkomst voor opgesteld werd. De werkgever vond het wel in orde, hij hoefde voor deze werknemer dan ook geen premies af te dragen en was dus, dacht hij, gunstiger uit. Vanuit de adviespraktijk zullen wij dit altijd ten strengste afraden. De rechters in Nederland hebben tot nu geoordeeld dat pensioen hele lastige materie is voor werknemers en hun partners.

De werkgever heeft daarbij ook nog eens een forse zorgplicht. Stel een werknemer ziet af van pensioen (er is geen verplicht gestelde CAO of pensioenfonds van toepassing). Na vijf jaar in dienst komt deze werknemer helaas te overlijden. De betrokken werknemer en de partner hebben een afstandsovereenkomst getekend bij de indiensttreding van de werknemer, waarin precies vermeld staat waar hij/zij vanaf zien.

Toch komt de partner van deze overleden ex-werknemer bij de werkgever aankloppen voor een nabestaandenpensioen. Tot nu toe oordeelt de rechter dat deze partner nooit goed heeft kunnen overzien wat de gevolgen waren bij een dusdanig scenario. Het gevolg hiervan is dat de werkgever het nabestaandenpensioen uit eigen middelen jaarlijks en levenslang mag gaan betalen. Het spreekt dus voor zich dat een goed advies hierbij zeker op zijn plaats is.

Is pensioen verplicht? Als er een regeling binnen het bedrijf van toepassing is, dan is dit in 75% van de gevallen van toepassing. Als er een vrijwillig wordt aangeboden, dan is het zaak om iedereen deel te laten nemen.